تصديق بصلاح و ضرر بر اساس قوهء واهمه و مبنى بر تمايلات باشد اراده بر اساس نيروى وهم خواهد بود . ناگزير نيروى اختيار ناشى از نيروى واهمه و مورد ملامت و تقبيح خواهد بود و اختيار عمل روانى و اعمال نظر در باره حسن و صلاح عمل و يا قبح آنست و فعل روانى و حكميت در باره حسن اقدام به عمل قبيح است بالاخره اساس حسن اختيار و سوء اختيار در اثر حكم بصلاح عمل ناشى از عقل و خرد و يا قوه واهمه خواهد بود و حكميت كه از نظر صلاح عمل بر طبق هوى و تمايلات باشد اختيار سبب ملامت فاعل مختار بوده و عمل قبيح خواهد بود و چنانچه حكميت از نظر صلاح عمل و يا ضرر آن از نظر عقل و خرد باشد اختيار صحيح و داراى حسن و عمل نيكو خواهد بود و حركت نفسانى همان حكميت و ترجيح يك طرف فعل و يا ترك است كه شاهد قطعى است از تقويت جانب صلاح و فساد و خير و شر روان و ظهور آن در اثر اقدام به عمل و يا ترك آن . خلاصه با اينكه اجراى اختيار در باره امرى وابسته به مبادى روانى است از قبيل تصور و تصديق به ضرر و يا بفائدهء آن و علم و اراده و شوق و ادراك سود و زيان و ترجيح جانب خير و يا شر و تحريك قواى بدنى و جوارح همه اين امور از جمله حالات روانى و بر حسب طبع و جبلى بشر و خدا داده است فقط آنچه محور سعادت و شقاوت است همان ترجيح راجح حقيقى بر حسب حكم عقل است و يا ترجيح مرجوح كه بر اساس تمايل واهمه و هواى نفسانى است و به كار بردن اين نيروى حكميت يعنى ترجيح هر يك از دو طرف فعل روانى و ظهور حالت فعلى روح و روان است و در صورت ترجيح راجح حقيقى كه بر اساس نيروى عاقله و به كار بردن نيروى تعقل و تفكر است شاهد بر حسن اختيار خواهد بود كه حركت بسوى عمل خير و صالح و بدست آوردن نتيجه مثبت و صلاح عمل خواهد بود و فاعل مختار مورد تحسين عقلاء و شرع خواهد بود .